Verzwegen Levenskracht. Hoe seksualiteit het leven van hoogbegaafden bezielt
Over hoogbegaafdheid wordt veel gesproken: over het snelle denken, het fijne voelen, de honger naar zin. Over één ding wordt gezwegen. Een hoogbegaafd lichaam leeft even intens als de geest denkt, en die levenskracht stroomt ook door de seksualiteit. Wie zo leeft, leert vroeg dat dit deel beter verborgen kan blijven. Dan zoekt de kracht een uitweg en wordt ze ontladen, of ze bevriest tot er niets meer lijkt te leven.
Verzwegen levenskracht volgt die kracht van het kinderlichaam dat te sterk leeft, langs de schaamte die eromheen groeit, tot in de relatie, waar twee polen elkaar laden of uitdoven. Vanuit haar praktijk laat Dineke van Kooten zien hoe die kracht een bedding vindt: een lichaam dat leert blijven, zodat dezelfde stroom die werd verzwegen een leven bezielt.Voor wie herkent dat het vuur zelf nooit het probleem was, voor wie vermoedt dat seksualiteit meer is dan seks, en voor wie een hoogbegaafde liefheeft of begeleidt.
Verzwegen levenskracht
Hoe seksualiteit het leven van hoogbegaafden bezielt
Deel 4 van de reeks Hoogbegaafd in al zijn facetten
© 2026 drs. Dineke van Kooten
Tekst: drs. Dineke van Kooten
Omslagontwerp: Depositado
Illustraties: drs. Dineke van Kooten
Redactie: Annika Verweij, MSc
Vormgeving binnenwerk: Annika Verweij, MSc
Druk: Centraal Boekhuis
Uitgeverij: EMMAÜS | Academie voor Bezield Leven, Garderen
Eerste druk, 2026
ISBN 978-90-838006-6-0 (e-book)
ISBN 978-90-838006-4-6 (paperback)
NUR 770
HET BOEK IS HIER TE KOOP: verzwegen-levenskracht/
Inhoudsopgave
Voorwoord . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 5
Inleiding — Dit boek gaat niet over seks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 8
Deel I — De poort: wat deze kracht is . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .14
Hoofdstuk 1 — Het ene dat niet ophield . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .15
Hoofdstuk 2 — Een lichaam dat te sterk leeft . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
Hoofdstuk 3 — Geen woord voor wie zo leeft . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
Hoofdstuk 4 — De eerste schaduw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
Deel II — De twee doden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
Hoofdstuk 5 — De wortel onder de wortel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
Hoofdstuk 6 — De eerste dood: oplossen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
Hoofdstuk 7 — De tweede dood: dichtvriezen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
Hoofdstuk 8 — De pendel, en het misverstand . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54
Intermezzo — Het derde . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
Deel III — Het lichaam bewoond . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
Hoofdstuk 9 — De middenweg die geen midden is . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60
Hoofdstuk 10 — Van genitaal naar belichaamd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
Hoofdstuk 11 — Leren blijven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69
Hoofdstuk 12 — Het spel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78
Deel IV — Het vuur tussen twee . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82
Hoofdstuk 13 — Twee polen, geen versmelting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83
Hoofdstuk 14 — Het vuur dat moet blijven branden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89
Hoofdstuk 15 — De wond die wakker wordt in intimiteit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93
Hoofdstuk 16 — Resonantie, en de eenzaamheid van de mismatch . . . . . . . . . . . . . . . . . 97
Hoofdstuk 17 — Eros en Anteros . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100
Intermezzo — De drie tafels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
Intermezzo — De zeven sluiers . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .107
Deel V — De heilige eros . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110
Hoofdstuk 18 — Hetzelfde vuur dat een wereld maakt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..112
Hoofdstuk 19 — Naakt en niet beschaamd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
Hoofdstuk 20 — Het kennen dat splitst en verenigt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117
Hoofdstuk 21 — Hetzelfde vuur, omhoog . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119
Hoofdstuk 22 — Het heilige der heiligen, en het vat dat doorgeeft . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121
Hoofdstuk 23 — De kleine dood als doorgang . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .125
Deel VI — De gewone dag . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127
Intermezzo — De afdaling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128
Hoofdstuk 24 — Een gewone ochtend . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129
Hoofdstuk 25 — De seizoenen van het vuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
Tot slot — Een bezield leven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138
Verantwoording en literatuurlijst . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141
Bijlage — Reflectievragen en oefeningen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .149
In deze reeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152
HET BOEK IS HIER TE KOOP: verzwegen-levenskracht/
Voorwoord
Van alle delen in deze reeks was dit het moeilijkste om te schrijven, vanwege de schaamte die aan de stof vastzit. Dat je te veel denkt, kun je tegenwoordig zeggen; mensen knikken begrijpend. Dat je te veel voelt, mag er ook zijn. Maar dat je lichaam te sterk leeft — dat de levenskracht in je te hoog staat, te hongerig, te veel — dat is de zin die nog altijd in de keel blijft steken. Het is de gave waar geen mens zich graag op laat kennen, en juist daarom de gave die het hardst een boek nodig heeft.
Dit deel heeft in de reeks een tegenhanger, het deel over het spirituele, ‘De laag eronder’, en de twee horen bij elkaar als twee kanten van één schaamte. De ene schaamte hoort bij de mens die te ver van de grond leeft, te veel in de hogere sferen, te zweverig om mee te tellen. De andere hoort bij het omgekeerde: de mens die te veel in het lichaam leeft, te aards, te vol van een vitaliteit die nergens heen kan. Een hoogbegaafd leven wordt vaak tussen die twee heen en weer geslingerd: te zweverig om te aarden, te lijfelijk om serieus genomen te worden. Dit boek neemt de tweede schaamte voor zijn rekening. Het wil haar een naam geven, zodat ze ophoudt een geheim te zijn.
Ik doe niet alsof ik dit van een veilige afstand opschrijf. Ik schrijf het tegen mijn eigen schaamte in, want dat is de enige eerlijke plek om vanuit te schrijven. Maar het is niet mijn verhaal en op het moment dat ik er mijn verhaal van maak, houdt het op het hunne te zijn. Je zult mijn leven niet als verhaal in deze bladzijden vinden, maar één keer wel als grond.
Je zult het graven vinden en je mag over mijn schouder meekijken terwijl ik het doe.
Dit boek is geschreven vanuit mijn praktijk en vanuit wat onderzoek en traditie laten zien. Het vervangt geen medische of psychologische hulp.
Wie bij het lezen iets herkent wat zwaarder is dan een boek kan dragen, verdient een begeleider die dit terrein kent.
Als dit boek één ding teweegbrengt, laat het dan dit zijn: dat één mens ophoudt te geloven dat de kracht zelf het probleem is, en ontdekt wat ze wordt als ze gedragen wordt: de bron van een bezield leven.
Inleiding — Dit boek gaat niet over seks
Dit boek heeft het woord seksueel in zijn thema en het zal gaan over het lichaam, over verlangen, over opwinding en over het hoogtepunt. En toch gaat het niet over seks. Wat wij seks noemen, is het smalste, zichtbaarste stukje van iets dat veel groter is en waar nauwelijks een woord voor bestaat. Wie bij dat stukje blijft staan, ziet het belangrijkste niet.
Wat ik onder seksualiteit versta
Seksualiteit in de brede betekenis omvat veel meer dan seks hebben. Ze is een wezenlijk en beweeglijk deel van het mens-zijn, het hele leven
door aanwezig. Seksuele energie is in het lichaam waarneembaar: een vitale levenskracht die zich uit in het verlangen naar seks, maar net zo goed in passie, creativiteit en levenslust. Seksuele energie en opwinding liggen op het snijvlak van het biologische en het psychologische. Wie in dit boek het woord seksualiteit leest, mag aan die hele breedte denken.
Drie krachten
In die levenskracht werken drie krachten samen. Potentie is de bron: de kracht die in een lichaam aanwezig is, nog voordat er iets mee gebeurt.
Passie is het vuur: de richting en het verlangen, wat de kracht ergens heen doet willen. Presentie is de bedding: het bewustzijn dat erbij blijft terwijl het vuur door het lichaam gaat.
Waar één ontbreekt, loopt de kracht vast. Passie zonder presentie wordt ontlading: het vuur raast door een lichaam waar niemand bij is. Potentie zonder passie wordt bevriezing: de bron is er en er mag geen verlangen uit komen. Presentie zonder potentie is een bedding zonder water: iemand die alles bewust waarneemt, bij een lichaam waar de kracht uit is weggetrokken. Bij de hoogbegaafde is de bron groter dan gemiddeld en daarmee ook wat er op het spel staat.
Hoe het eruitziet als de kracht verzwegen wordt, valt juist niet op. Een man komt om zes uur thuis, zet zijn tas neer, vraagt hoe de dag was en luistert naar het antwoord. Hij is vriendelijk en betrouwbaar en hij doet wat moet, meestal goed. Zijn adem komt niet verder dan zijn borst, zijn stem heeft één toonhoogte en hij beweegt van de auto naar de bank zonder een stap meer dan nodig. Als je vraagt hoe het met hem gaat, zegt hij: prima. Hij meent het. Alleen raakt niets hem echt. Alles komt aan, niets komt binnen, en laat op de avond voelt het soms alsof zijn leven achter glas plaatsvindt en hij ernaar kijkt. Hij kan ook de ander zijn, die rent, regelt en elke avond nog een project heeft, en die niet kan stilstaan omdat er in de stilte iets binnenkomt. Bezigheid lijkt op vitaliteit en is er vaak de vlucht voor. Wie hem ziet, ziet niets wat mis is. Wat ontbreekt, zie je pas als je weet hoe het eruitziet als het er wel is.
Hoe het eruitziet als de drie samenkomen, kun je beter laten zien dan uitleggen. Een vrouw staat in de keuken uien te snijden en ze is er helemaal.
Haar heupen bewegen mee met de muziek die op staat, ze proeft, ze lacht om iets wat haar dochter zegt, en als haar man binnenkomt, kijkt ze op op een manier waaraan hij merkt dat de avond nog iets in petto heeft. Er is kracht in haar, ze weet waar die heen wil en ze is erbij.
Alles aan haar is veel en niets ervan is te veel.
Dat noem ik bezield. Bezielen betekent letterlijk: ziel inblazen. In het
scheppingsverhaal vormt God een mens uit aarde en blaast hem levensadem in de neusgaten, en zo wordt die mens een levend wezen (Genesis
2:7). De ziel begint daar als adem in een lichaam van klei. Bezieling ontstaat nog altijd op die plek, waar de adem het lichaam werkelijk binnenkomt
en de kracht die erin woont mag bewegen. Je kunt haar niet afdwingen en niet vasthouden. Ze springt over als een vonk, op het moment
dat wie je bent en wat je lichaam wil samenvallen.
Waarom hoogseksueel
Ik had ook een ander woord kunnen kiezen: vitaliteit, levenskracht, levenslust.
Van die woorden schrikt niemand en juist daarom heb ik ze niet genomen. Voor vitaliteit schaamt niemand zich. Wie het zo noemt, loopt om de plek heen waar het schuurt: het lichaam dat verlangt, de opwinding die opkomt zonder dat je erom vroeg, de blik van een ander op je huid. Daar is deze kracht verzwegen en daar wil ik haar laten zien.
Een zachter woord zou het zwijgen voortzetten. Bovendien hoort het seksuele bij de levenskracht zoals een monding bij een rivier. Wie het seksuele weglaat om het geheel netjes te houden, knipt het lichaam er opnieuw af. Daarom staat er hoogseksueel, naast hoogintelligent, hoogsensitief en hoogspiritueel, en de verwarring die dat woord oproept, neem ik op de koop toe.
Eros en Thanatos
Stel je de levenskracht voor als een rivier — breed, traag, voedend, dwars door een heel landschap. En stel je de seks voor als de monding, de plek waar al dat water zich vernauwt en met kracht de zee in stort.
De monding is het spectaculairst: daar kolkt en bruist het, daar is de beweging het hevigst, daar kijkt iedereen naar. Maar de monding is de rivier niet. We hebben eeuwenlang de monding voor de hele rivier aangezien en daarmee een levenskracht teruggebracht tot een drift die beheerst of botgevierd moet worden. Wie het omgekeerde doet, gaat bij de monding staan en loopt van daar de rivier op, stroomopwaarts, terug naar waar het water vandaan komt.
En wie die rivier opgaat, ontdekt al snel dat ze twee gezichten heeft.
Dezelfde kracht die een mens voluit doet leven, draagt ook iets in zich wat losmaakt en ondermijnt. De Grieken kenden die twee als goden: Eros en Thanatos. Ze raken elkaar het dichtst op het hoogtepunt, dat in het Frans al lang la petite mort heet, de kleine dood.
Onder die twee gezichten ligt iets eenvoudigers. Een lichaam dat zo sterk leeft, heeft meer nodig om gedragen te worden dan een ander lichaam.
Bij velen was die bedding er aan het begin niet en dan leert zo’n lichaam dat het de grootste golf alleen moet doorstaan. Daar komen de twee doden uit voort: de golf eruit laten, of hem tegenhouden. Daar komt ook de eenzaamheid vandaan die ik in mijn coachpraktijk zo vaak tegenkom. Wie diezelfde golf leert dragen, eerst in het eigen lichaam en daarna samen met een ander, ontdekt dat het de mooiste kracht is die een mens kan hebben.
Misschien werp je hier iets tegen: geldt dit niet voor ieder mens met een lichaam? De kracht is van iedereen en de bewegingen die ze maakt ook.
Het verschil zit in de hoogte en in de prijs. Bij de hoogbegaafde staat het water hoger en onder meer druk, en juist zijn grootste gave, het hoofd dat alles overziet, staat hem bij het dragen in de weg. Wie de kracht lager draagt, zal veel herkennen. Geschreven is dit boek voor wie haar het hoogst draagt en er het langst alleen mee bleef.
Dit boek gaat over man en vrouw, omdat daar alleen al meer misverstanden liggen dan in één boek passen. Dat is een keuze van onderwerp, geen oordeel over wie anders liefheeft. Wat hier over polariteit staat, gaat over twee energieën en die vallen meestal, niet altijd, samen met man en vrouw.
Dit is een deel van de reeks ‘Hoogbegaafdheid in al zijn facetten’ en het staat op zichzelf. Wat geen naam heeft, kun je niet dragen. En wat je niet kunt dragen, draagt jou.
HET BOEK IS HIER TE KOOP: verzwegen-levenskracht/
