Seksualiteit en ouderschap: geen keuze tussen genot en zorg

Ik ben blij dat seksualiteit in een landelijke krant open en serieus besproken wordt. In haar column ‘Seks volgens Tobiah’ spreekt ze over Rosalía en de kuisheidsgordel laat Tobiah Palm zien hoe oude symbolen nieuwe betekenis kunnen krijgen: als ritueel, kink of vorm van vrijwillig celibaat. Ook in haar column over seks na de geboorte van een kind toont zij scherpte en moed door het ongemak niet te vermijden. De verwarring die kan ontstaan wanneer erotische gevoelens en ouderlijke liefde dicht bij elkaar liggen, is voor veel nieuwe ouders herkenbaar.

Palm haalt Julia Kristeva aan, die spreekt over een splitsing van identiteit: het lichaam dat leven geeft tegenover het lichaam dat genot schenkt. Het verlangen naar eenheid dat in het moederschap wordt ervaren, zou verwarrend veel lijken op erotisch verlangen. Seks kan daardoor pervers of onzuiver voelen, terwijl de liefde voor het kind als puur wordt ervaren. Dat is een scherp en inzichtelijk kader, en het benoemt terecht hoe cultureel beladen het moederlichaam is.

Toch wil ik een ander perspectief toevoegen. Niet omdat het ongemak niet bestaat, maar omdat ik me afvraag of we het juiste onderscheid maken.

Op deze manier lijkt het alsof mijn vrouwen lichaam vooral genomen wordt. Door mijn kind, dat mijn lichaam nodig heeft om te kunnen leven. We zeggen niet voor niets: negen maanden in de buik, negen maanden op de buik. Maar ook door mijn partner, die zich aan mijn lichaam kan laven, die mij begeert, mij aanraakt. In beide gevallen lijkt mijn lichaam vooral een bron: een lichaam dat geeft, draagt, voedt. Alsof er voor mij niets te ontvangen valt.

Maar zo ervaar ik het niet.
Het probleem is voor mij niet dat het lichaam van de moeder en het lichaam van de vrouw met elkaar in conflict zijn, alsof het twee verschillende lichamen zijn. Het is hetzelfde lichaam. Een lichaam dat leven geeft, zorg draagt en nabij is — en datzelfde lichaam verlangt er ook naar om zelf gedragen, gekoesterd en gevoed te worden.

Wat vaak ontbreekt, is taal voor het idee dat ‘nemen’ per definitie bijvoorbaat onttrekken is. Terwijl ik juist ervaar dat ik ontvang door mij te geven. Dat mijn verlangen niet tegenover mijn zorg staat, maar haar voedt. Wanneer mijn partner mij aanraakt, wil ik niet alleen begeerd worden als object, maar gedragen worden als mens. Als iemand wiens draagkracht, liefde en zorg worden vergroot doordat hij mij streelt en mij via zijn aanraking weer in contact brengt met mijn levenskracht.

In dat licht hoeft seksualiteit geen herhaling te zijn van een archaïsch verlangen naar versmelting. Het is geen terugvallen in symbiose, geen verwarring van rollen. Het kan ook iets anders zijn: een bewuste, wederkerige verbinding waarin zorg en genot samengaan. Niet oplossen in de ander, maar ondersteund worden door de ander.

Seksualiteit hoeft in deze fase geen groot ritueel te zijn. Ze kan klein zijn, zacht, teder. Een hand op de rug. Een gedeelde ademhaling. Een blik die zegt: ik zie jou, ook nu. In zulke momenten ontstaat geen strijd tussen moederschap en verlangen, maar een circulatie van energie die de relatie verdiept. Het lichaam mag leven, mag voedern én plezier ervaren, zonder dat het een taboe wordt.

Misschien ligt daar de werkelijke uitdaging. Niet in het kiezen tussen het zorgende lichaam en het verlangende lichaam, maar in het erkennen dat het één en hetzelfde lichaam is. Een lichaam dat soms vol lijkt, maar toch gekoesterd wil worden. Niet om iets af te nemen, maar om zichzelf weer te kunnen geven.

En soms vraagt dat om bewuste ruimte. Niet omdat het thuis niet goed genoeg is, maar omdat de hectiek van luiers, gebroken nachten en kraaigeluiden alles kan vullen. Misschien is een hotelkamer dan geen vlucht, maar een vorm van zorg. Even weg uit de rollen, om een ander ‘ons’ te herinneren. Een samen waarin ik niet alleen draag, maar ook gedragen word.

Misschien is dat wel de belangrijkste les: seksualiteit en ouderschap zijn geen tegenpolen. Het ene sluit het andere niet uit. Sterker nog: het een voedt het andere. Door ruimte te maken voor aanraking, aanwezigheid en overgave kan genot de zorg verdiepen, en zorg het genot verzachten. Niet: ik moet kiezen. Maar: ik kan alles zijn.

Verwijzing – Dat seksualiteit een vaste plek krijgt in een landelijke krant stemt me hoopvol. Het is een gesprek dat vraagt om meerdere stemmen, en vanuit mijn eigen ervaring en kennis draag ik daar graag aan bij — soms met instemming, soms met verdieping. Deze column is geschreven als reflectie op: Tobia Palm: ‘Sinds ik een baby heb die in onze kamer slaapt wil ik geen seks meer hebben’ op 10 november 2025