Backgammon – spelregels

Backgammon is een van de oudste bordspellen ter wereld en wordt gespeeld door twee spelers. Het doel is om al je stenen als eerste van het bord te verwijderen. Hier zijn de basisregels van Backgammon:

Doel van het spel
Verplaats al je 15 stenen naar je thuishonk (de laatste kwart van het bord) en verwijder ze daarna van het bord (uitspelen). De eerste speler die dit doet, wint het spel.

Het speelbord
Het bord heeft 24 driehoekige vlakken (punten), verdeeld over 4 kwadranten van elk 6 punten:
– Thuisbord en buitenbord voor elke speler.
– De punten zijn genummerd van 1 tot 24 (meestal zie je geen nummers, maar het is handig voor uitleg).
– Elke speler speelt in tegenovergestelde richting.

Startopstelling
Elke speler heeft 15 stenen in een vaste beginopstelling:
– 2 stenen op punt 24
– 5 stenen op punt 13
– 3 stenen op punt 8
– 5 stenen op punt 6

De dobbelstenen
Elke speler gooit twee dobbelstenen om zijn beurt te bepalen en om te bewegen.
– De speler met de hoogste worp begint, en gebruikt die worp ook voor zijn eerste zet.
– Elke beurt gooi je twee dobbelstenen.
– Je mag de worpen verdelen over twee stenen of combineren op één steen.

Dubbel gegooid?
Als je een dubbel (bijv. 4-4) gooit, mag je die vier keer gebruiken (dus 4 zetten van 4).

Beweging van de stenen
Je verplaatst je stenen in de richting van je thuishonk.
Je mag alleen naar punten bewegen die:
– leeg zijn,
– bezet zijn door jouw eigen stenen,
– of slechts één steen van de tegenstander bevatten (die je dan slaat).

Slaan
– Als je op een punt komt waar één steen van de tegenstander staat, sla je die.
– De geslagen steen gaat naar de “bar” (midden van het bord).
– De speler met een steen op de bar mag pas verder spelen als hij die steen weer in het bord heeft gebracht (via het thuisbord van de tegenstander).

Binnenbrengen & Uitspelen
* Als al je 15 stenen in je eigen thuishonk zijn, mag je beginnen met uitspelen.
* Je speelt stenen uit op basis van de worpen:
– Bijv. gooi je een 5, dan mag je een steen van punt 5 verwijderen.
– Als er geen steen op dat punt staat, mag je een steen van een hoger punt nemen (alleen als er niets hoger is).
* Wie als eerste al zijn stenen uitspeelt, wint.

Puntentelling
* Win je terwijl je tegenstander nog stenen in jouw thuishonk of op de bar heeft? Dan is het een Gammon (dubbele punten).
* Heeft de tegenstander nog geen enkele steen uitgespeeld? Dan is het een Backgammon (driedubbele punten).

---

De verdubbelingsdobbelsteen (in het Engels: doubling cube) is een speciaal element van Backgammon dat het strategische en gokaspect van het spel versterkt. Hij wordt gebruikt om de inzet van het spel te verhogen.

Hier is hoe hij werkt:

Wat is de verdubbelingsdobbelsteen?
– Het is een speciale dobbelsteen met de waarden: 2, 4, 8, 16, 32 en 64.
– Die staat naast het bord, niet wordt gegooid, maar gebruikt om de inzet van het spel te verhogen.

Hoe werkt het?
* Start van het spel:
De verdubbelingsdobbelsteen ligt in het midden en de inzet van het spel is 1 punt.
* Verdubbelen:
Een speler mag aan het begin van zijn beurt voorstellen om de inzet te verdubbelen.
De tegenstander moet dan kiezen:
– Accepteren: het spel gaat verder voor dubbele punten (2 in plaats van 1).
– Passeren (opgeven): de speler verliest het spel en verliest 1 punt.
* Eigendom van de dobbelsteen:
– Als de tegenstander accepteert, krijgt hij de eigendom van de verdubbelingsdobbelsteen.
– Alleen de speler die de dobbelsteen bezit, mag opnieuw verdubbelen.
– Zo kan het spel doorgaan naar 4, 8, 16, etc.

Strategisch gebruik
* Je gebruikt de verdubbelingsdobbelsteen als je denkt dat je een voordeel hebt, maar je tegenstander nog denkt kans te maken.
* Te vroeg verdubbelen = risico dat de tegenstander weigert (je wint dan maar 1 punt).
* Te laat verdubbelen = misschien heb je al zo’n voordeel dat de tegenstander niet meer accepteert (je had meer kunnen winnen).

Voorbeeld
Jij staat voor en denkt dat je waarschijnlijk gaat winnen.
Je zegt: “Ik verdubbel.” De inzet gaat van 1 naar 2 punten.
Je tegenstander:
– Accepteert → jullie spelen verder voor 2 punten, en je tegenstander mag nu de volgende keer verdubbelen.
– Weigert → hij geeft op, jij wint 1 punt.

---

---

---

---

📌 Samenvatting

Variant	Kenmerk	Herkomst / context
Tavla	Zonder doubling cube	Turkije
Shesh Besh (LINK voor regels)	Snelle versie, zonder cube	Midden-Oosten, Israël
Hypergammon	Slechts 3 stenen per speler	Online / snel spel
Nackgammon	Alternatieve startpositie	Voor gevorderden
Duplicate	Zelfde worpen voor iedereen	Toernooien
Casual variaties	Eigen regels, bijv. geen slaan	Huisspellen / familie