Bij gebrek aan beter van Diedert de Wagt

Bij gebrek aan beter is het resultaat van meer dan tien jaar studie. Diedert de Wagt behaalde in 2012 zijn master geschiedenis en verdiepte zich daarna een decennium in de krachten die achter de schermen van het politieke wereldtoneel de koers bijsturen. Het boek telt 758 pagina’s en rust op een bronnenlijst van ruim 2600 titels, die integraal online staat, zodat iedere lezer kan nakijken waar een bewering vandaan komt of er zijn eigen onderzoek mee kan beginnen.

Ik heb diep respect voor iemand die zo grondig en zo lang aan één vraag werkt. Dat is ook waarom deze pagina hier staat.

Het boek is te koop via: https://bgab.eu/

Waar het boek over gaat

De vraag die het hele boek draagt, staat op de eerste bladzijde: hoe zijn we hier in vredesnaam aanbeland? Een verenigd Europa en de NAVO zouden van deze eeuw de vredigste en veiligste ooit maken. In plaats daarvan is de Koude Oorlog weer heet, lijkt een Derde Wereldoorlog dichterbij dan ooit, zijn meer dan honderd miljoen mensen op de vlucht en heerst er cynisme waar optimisme beloofd was.

Daaronder ligt een tweede vraag, die De Wagt misschien nog meer bezighoudt: hoe kan het dat we zo verschillend naar dezelfde wereld kijken? Grote groepen mensen lijken in verschillende werkelijkheden te leven. De Brexit kon niet gebeuren, de overwinning van Hillary Clinton was een zekerheid, Wilders zou nooit de grootste worden — en toch gebeurde het allemaal, en bijna niemand zag het aankomen. Wat voor de ene helft van de samenleving een bevrijding was, was voor de andere helft een onbegrijpelijk dieptepunt. De Wagt zoekt de oorzaak in de beeldvorming: we zijn voor ons wereldbeeld vrijwel volledig aangewezen op de media, en die belichten gebeurtenissen overwegend vanaf één kant. Wat niet in dat beeld past, wordt weggezet als nepnieuws of complotdenken. Het gevolg is zelfcensuur, gesprekken die uit elkaar drijven, en een samenleving waarin iedereen bij het eigen gelijk blijft omdat niemand het perspectief van de ander nog kent.

Het boek wil precies daar een brug slaan: tussen wat De Wagt zelf de ‘wappies’ en de ‘slapers’ noemt — wie alles gelooft wat op internet staat, en wie zijn denkwerk klakkeloos aan anderen overlaat. Zijn werkwijze is telkens dezelfde. Eerst het ’traditionele perspectief’ van een gebeurtenis, in vogelvlucht en met de historische context erbij, want wie de geschiedenis niet kent, kan het heden niet begrijpen. Daarna wordt dat reguliere wereldbeeld laag voor laag teruggepeld tot de onderbelichte kant van het verhaal zichtbaar wordt: wie er aan de touwtjes trok en waarom. Dat tweede verhaal loopt ogenschijnlijk parallel aan de feiten zoals we die kennen, maar kiest een totaal ander pad. Zo leken de oorlogen in Afghanistan, Irak, Libië en Syrië destijds noodzakelijk, terwijl ze achteraf op leugens bleken te rusten; achter de zorgvuldig opgetuigde verhalen in de media werd ijskoude geopolitiek bedreven.

De Wagt is daarbij opvallend bescheiden over zijn eigen positie. Hij heeft de waarheid niet in pacht, schrijft hij in zijn ‘huishoudelijke mededelingen’, omdat ieder verhaal altijd door een ander wordt opgeschreven. Lees dus met een gezonde dosis scepsis, ook dit boek. Twijfelen is geen probleem maar een groot goed. En Aristoteles krijgt het laatste woord van de inleiding: het kenmerk van een gevormde geest is dat hij een gedachte kan overwegen zonder haar meteen te aanvaarden. Wrijving is onprettig, maar het geeft ook glans.

Hoe het boek is opgebouwd

Het boek begint bij de Verenigde Staten, omdat Nederland als speelbal op het internationale toneel in de eerste plaats is overgeleverd aan de koers van de Europese Unie, en de EU haar koers kiest binnen een wereld die door de VS is vormgegeven. Wie wil begrijpen hoe een land van 330 miljoen inwoners al meer dan een halve eeuw het reilen en zeilen van de wereld bepaalt, moet eerst de Amerikanen zelf begrijpen. Dus neemt De Wagt de lezer mee langs de kolonisatie, de onafhankelijkheidsoorlog, manifest destiny, Pearl Harbor, Bretton Woods, het Marshallplan, de Truman-doctrine, de NAVO en de Koude Oorlog, tot aan de vraag waarom in een land met de grootste economie ter wereld ruim veertig miljoen mensen op voedselbonnen leven terwijl er jaarlijks duizenden miljarden naar defensie gaan. Vanaf daar gaat het naar de hoofdstad, en naar de vraag wie er werkelijk aan de touwtjes trekt.

Daarna volgen de grote thema’s van de afgelopen decennia, steeds met dezelfde beweging van bekend verhaal naar onderliggende structuur. De 27 hoofdstukken:

1. Inleiding
2. Introductie – That Shining City
3. Deep State – Money is Speech
4. Shadow Government – Good and Bads
5. Militair-Industrieel Complex – Peace Through Strength
6. Afghanistan – Graveyard of Empires
7. Irak – Weapons of Mass Destruction
8. Mainstream Media – Speak Truth to Power
9. De Financiële Crisis van 2007 – Big Money
10. Europese Unie – They all Fudged Everything
11. Libië – We Came, we Saw, he Died
12. Rusland – A Struggle between Good and Evil
13. Vazalstaat Europa – Who do I Call?
14. Syrië – Timber Sycamore
15. Israël – The 51st State
16. Iran – It’s About Power
17. Rockefeller – Competition is a Sin
18. Op weg naar een Politiestaat? – Full Spectrum Dominance
19. Brussels Ware Gezicht – An Empire of the Good
20. Quantitative Easing – Whatever it Takes
21. Elitaire Corruptie – A Big Club
22. Rothschild – I Care Not who Makes its Laws
23. Failliet Financieel Stelsel – Change the Game
24. NWO – The Real Enemy
25. Agenda 2030 – The Great Reset
26. 9/11 – Pull It
27. Conclusie – In Unity There is Strength

Waarom ik dit boek aanraad

Wat mij in dit boek raakt, is dat het niet probeert gelijk te krijgen. Het zet zienswijzen naast elkaar en laat de lezer zelf kijken. De Wagt schrijft leesbaar en met humor — hij belooft zelf dat het geen gortdroog gewauwel wordt, en dat klopt — maar onder die lichte toon zit een serieuze uitnodiging: leg je eigen wereldbeeld even opzij en kijk of het verhaal ook anders in elkaar past. Dat vergt, in zijn woorden, een stevige portie flexibiliteit van je brein. Wie dat opbrengt, krijgt een wereld terug die niet alleen begrijpelijker wordt, maar ook minder beangstigend en minder onvoorspelbaar.

De inleiding sluit af met zijn kortste zin: kennis is macht. Precies daarom hoort het op deze plek.