Seksualiteit als energie, niet als plaatje

In haar column ‘Seks volgens Tobiah’ van 18 maart 2026 in Trouw bespreekt Tobiah Palm de casus van een 88-jarige man wiens 84-jarige partner geen seks meer wil. Sindsdien kijkt hij stiekem naar softporno. Wanneer dit uitkomt, voelt hij zich ‘vies’, terwijl zijn vrouw zich afgedankt en onzeker voelt. Palm legt terecht bloot dat seks vaak wordt gebruikt om een identiteit te bevestigen: aantrekkelijk, mannelijk, begeerlijk. Ze laat zien hoe pornografie en maatschappelijke verwachtingen leiden tot spanning en onzekerheid in relaties.

Wat mij echter het meest treft, is de eenzijdigheid van dit perspectief. Het verhaal van deze man draait vrijwel uitsluitend om één ding: een orgasme. Daar blijft zijn seksualiteit op hangen. Als ik zijn vrouw was, zou ik dat uiteindelijk ook heel mager vinden. Seks en intimiteit zijn veel rijker dan het moment van klaarkomen alleen. Ze bestaan uit aanwezigheid, aanraking, gedeelde energie, aandacht, emotionele nabijheid en de subtiele dynamiek van opwinding en verbinding. Wanneer het verlangen wordt gereduceerd tot een handeling die binnen enkele minuten kan worden bevredigd, wordt er een wereld van mogelijkheden gemist.

Vanuit mijn ervaring als relatiecoach vraagt een bevredigende seksuele ontmoeting om tijd, aandacht en afstemming. Voor vrouwen is er gemiddeld een minimale opwindtijd van twintig minuten nodig om optimaal van seksualiteit te genieten. En juist in die opbouw ligt de mogelijkheid voor mannen om een veel diepere, rijkere opwinding te ervaren dan in enkele minuten pornoplezier. Seks wordt dan geen individuele prestatie, maar een gedeelde uitwisseling van seksuele energie. Het gaat om aanraking, aanwezigheid, ritme, en het leren afstemmen op de ander – een proces van samen groeien, in plaats van snel consumeren.

Pornografie kan hooguit kort plezier bieden: vijf minuten intens genot om het eigen zelfbeeld wat op te krikken. Maar daarna blijft vaak een leegte over. Het mist de aanwezigheid, wederkerigheid, subtiele energie-uitwisseling en diepe emotionele verbinding die echte intimiteit zo bijzonder maken. Voor iemand als deze 88-jarige man, die gewend is geraakt aan directe bevrediging, kan dat een harde les zijn. Seksualiteit gaat niet alleen over het lijf, niet alleen over een moment, maar over de ruimte tussen twee mensen, over de dynamiek van het samenzijn die pas echt tot leven komt wanneer beide partners aandachtig en open aanwezig zijn.

Het verhaal laat zien hoe cultuur, opvoeding en persoonlijke verwachtingen de seksuele ervaring vormgeven. Veel mannen en vrouwen leren hun seksuele kennis via pornografie, waarin intimiteit wordt vervangen door scripts van prestatie, uiterlijk en consumptie. Zo ontstaat een verwachting van seks die leeg en oppervlakkig blijft. In deze casus zien we dat het verlangen van de man niet leidt tot verbinding, maar tot onzekerheid en verdriet bij zijn vrouw. De mogelijkheid om seksuele intimiteit te beleven als een diepe, gedeelde ervaring – iets wat ook op hogere leeftijd intens bevredigend kan zijn – blijft buiten beeld. Ze missen het contact dat seksuele energie kan creëren: een verbinding die mannen kan verbinden met hun kernenergie en vrouwen met hun levenskracht.

Vrijheid en verlangen zijn niet voldoende om intimiteit echt te laten bloeien. Waar Palm terecht wijst op hoe cultuur en pornografie verwachtingen scheppen, wil ik laten zien dat ware seksualiteit veel verder gaat. Het vraagt een andere houding: een bereidheid om de tijd te nemen, aanwezig te zijn bij de ander, aandachtig te luisteren naar lichaam en energie, en te ervaren hoe intimiteit zich langzaam ontwikkelt. Seksualiteit wordt zo een ritueel van uitwisseling, een dynamiek van energie, waarin beide partners zich werkelijk kunnen openen en verbinden.

Voor oudere stellen betekent dit niet dat seksualiteit afneemt. Integendeel: wanneer het tempo van prestatie verdwijnt, wanneer er ruimte is voor aanraking, adem, blik en subtiele energie-uitwisseling, kan seksuele intimiteit intenser, rijker en vervullender zijn dan ooit tevoren. Seksualiteit wordt dan geen middel om een identiteit te bevestigen, maar een bron van levenskracht, plezier en wederkerigheid.

Het trieste aan deze casus is dat beide partners gevangen lijken in hun patronen: hij in pornografie en snelle bevrediging, zij in gevoelens van afwijzing en onzekerheid. Het verhaal illustreert hoe kwetsbaar intimiteit kan zijn wanneer seksualiteit wordt gereduceerd tot een ego-versterkend orgasme. Het laat zien dat eenzaamheid, schuldgevoel en frustratie vaak het gevolg zijn van oppervlakkige bevrediging die de diepe dynamiek van menselijke verbinding negeert.

Seksualiteit is meer dan klaarkomen. Ze is een kracht die kan verbinden, openen, verrijken en zelfs helen. Het is een ritueel van uitwisseling dat op alle leeftijden mogelijk is. Pas wanneer we dit erkennen, kunnen we voorbij de leegte van pornografie en oppervlakkige bevrediging komen, en seksualiteit werkelijk zien als een geschenk dat we samen kunnen beleven – ongeacht leeftijd.

Wat deze casus bovendien laat zien, is dat seksuele educatie niet alleen gaat over kennis van het lichaam, anatomie of techniek, maar over het leren afstemmen op de ander, het leren ervaren van seksuele energie, en het begrijpen van ritme, opbouw en wederkerigheid. Dat is een kennis die in onze samenleving te weinig wordt doorgegeven. Daarom is het gesprek dat Palm opent zo waardevol: het maakt ruimte voor reflectie, nieuwsgierigheid en bewustwording. Maar het kan pas volledig vruchtbaar zijn wanneer we ook het diepe, energetische aspect van intimiteit durven erkennen.

Voor stellen zoals dit kan het helpen om bewust te werken met rituelen en technieken die seksuele energie opnieuw in beweging brengen. In mijn ervaring kunnen methodes zoals de “zeven sluiers” – een stapsgewijze, speelse verkenning van aanraking, aanwezigheid en opbouw – enorm bijdragen om intimiteit weer op gang te brengen. Het is een manier om samen te vertragen, te ervaren en opnieuw verbinding te voelen, los van prestatiedruk of pornografische verwachtingen. Het zou ik dit stel heel graag een gratis gesprek met mij als relatiecoach aanbieden om zo de eerste stap te zetten naar een hernieuwd, diepgaand seksueel en emotioneel contact.