Wanneer porno ons leert wat “normaal” zou zijn
In haar artikel ‘Pornofestival wil mensen laten nadenken over wat ze normaal en geil vinden‘ beschrijft Tobiah Palm het Porn Film Festival Amsterdam als een plek waar alternatieve porno kritisch, kunstzinnig en verkennend wordt gepresenteerd. Ze schrijft dat het festival kijkers uitnodigt om machtsstructuren te bevragen, over taboes te praten en hun eigen seksuele grenzen te ontdekken. Dat klinkt hoopvol, en ik deel de waardering voor het creëren van ruimte om over seksualiteit te spreken en te reflecteren. Ik ben vóór!
Toch roept dit artikel bij mij weer een fundamentele vraag op die in het artikel zelf niet aan bod komt: wat doet porno met de kijker zelf? Palm benadrukt dat het festival ruimte biedt voor gesprekken over wat “normaal” en “geil” is, maar zelfs in de alternatieve en consensuele producties blijft seksualiteit grotendeels een consumptief spel. De performer wordt een object, de kijker een consument. De ervaring wordt extern, ingekaderd en reproduceerbaar, en de rijkdom van echte intimiteit – aanwezigheid, aanraking, wederkerigheid – gaat verloren.
Er ontbreekt in het kritische geluid van het festival en in de column van Tobiah een fundamenteel perspectief: de impact van porno op de kijker zelf. Mainstreampornografie — en zelfs de alternatieve varianten die op het festival te zien zijn — laat zien dat seksualiteit wordt gereduceerd tot consumptie, reductie en onmiddellijke bevrediging. De performer wordt een object, de kijker een consument. Zelfs wanneer alles consensueel is en artistiek verantwoord, blijft de ervaring van de kijker extern, ingekaderd en gefabriceerd.
Wat verloren gaat, is de rijkdom van echte seksuele ervaring. De subtiele dans van aanwezigheid, aanraking, vertraging, wederkerigheid en intimiteit wordt vervangen door beelden, scripts en kant-en-klare scenario’s. Op den duur weten we niet meer wat de waarde van seksualiteit is. Want fantasie wordt overgenomen door de film, verlangen wordt getraind op onmiddellijke bevrediging, en het lichaam reageert op hypergepolijste prikkels die in het echte leven nauwelijks bestaan. Het scherm geeft ons een plastic ring uit een snoepautomaat: een snelle, lege bevrediging die blinkt, maar geen glans heeft van echte intimiteit. De diamant van levende erotiek, van gedeeld verlangen en aanwezigheid, blijft onaangeroerd.
Wat de kauwgomballenautomaat ons leert is: druk op een knopje en je krijgt wat je nu wilt hebben. Porno denkt een ‘kant-en-klare’, snelle bevrediging te bieden – alsof je een snoepje uit een automaat haalt – terwijl echte intimiteit de rijkdom is van samen een maaltijd bereiden, proeven, en ontdekken. Het Porn Film Festival lijkt wel bewust: het kijkt naar ethiek, consent en fairplay, zodat alles ‘op de juiste manier’ gebeurt. Maar zelfs als alles eerlijk en verantwoord is, blijft het een stukje snoep uit een automaat. Het simuleert een ervaring, het biedt snelle bevrediging, maar het haalt het niet bij een echte maaltijd van gedeelde intimiteit, ontdekken en proeven van elkaar.
Wat porno ons leert, stopt niet bij het scherm. En dat maakt het zo on-fair. Ons brein reageert op snelheid, intensiteit en voorspelbare prikkels: dopamine wordt vrijgegeven bij elke nieuwe scène, elk nieuw beeld, elke climax. Het resultaat is een conditionering waarbij onmiddellijke bevrediging vanzelfsprekender wordt dan vertraging, aanwezigheid of intimiteit. Daarbij vraagt de conditionering automatisch om meer en harder. Fantasieën worden overgenomen door externe beelden, en echte verlangens verliezen hun nuance. Psychologisch voelen we ons tijdelijk opgekrikt, maar structureel leert het brein ons genoegen te nemen met de oppervlakkigheid.
Die conditionering heeft gevolgen voor echte ontmoetingen: vertraagd verlangen, subtiele aanrakingen en wederkerige intimiteit worden minder opwindend; ego en zelfbeeld raken afhankelijk van prestatie en vergelijking met hypergepolijste beelden; onzekerheid, schaamte en prestatiedruk nemen toe. Zelfs wanneer porno kritisch of artistiek is, blijft deze neurologische en psychologische lus bestaan. De echte ontmoeting — het langzaam ontdekken van verlangen, aanwezigheid en wederkerigheid — wordt daardoor steeds moeilijker, terwijl de kijker zich tegelijkertijd afvraagt waarom echte intimiteit nooit zo opwindend lijkt als het scherm.
Dit is geen pleidooi tegen porno. Het is geen veroordeling van makers of performers. Integendeel: alternatieve porno kan kritisch zijn, nieuwe perspectieven bieden en gesprekken openen over macht, normativiteit en verlangen. Maar zelfs in de beste scenario’s blijft het een simulatie van intimiteit. Het is een spiegel die reflecteert wat we niet durven voelen, in plaats van wat er werkelijk te beleven valt.
En dat is precies het ongemak. Hoe meer we gewend raken aan deze directe, reproduceerbare prikkels, hoe moeilijker het wordt om echte seksuele rijkdom te ervaren: het hier-en-nu van een levend contact, de vertraging van verlangen, de spanning van wederkerigheid, het mysterie van eros. Porno leert ons niet aanwezig te zijn bij een ander; porno leert ons niet aanwezig zijn bij ons zelf, maar het leert ons genoegen te nemen met een beeld, met een kunstmatige voorstelling, met een reductie. Het is een existentiële armoede die we accepteren als bevrediging!
Dus ja, het Porn Film Festival mag kritisch en kunstzinnig zijn, maar de ware kritiek gaat ze niet aan. Ja, het is waardevol dat er over machtsstructuren wordt nagedacht, maar de gelijkwaardigheid en samen beleven gaat ze niet aan. De echte vraag is: wat doen we met onszelf als kijkers? Laten we ons verleiden tot het consumptieve, kant-en-klare, kortdurende bevrediging, of durven we de leegte, de spanning en het ongemak te verdragen die echte intimiteit vraagt? Zolang we genoegen nemen met een blinkend stukje glas uit een automaat, raken we gewend aan minder dan de diamant die echte seksuele rijkdom is: de intensiteit van aanwezigheid, wederkerigheid en levende eros.
En misschien is het grootste verlies nog dit: dat veel pornokijkers niet eens meer weten dat er zoiets als een diamant bestaat. Als je van jongs af aan leert dat seksualiteit snel, visueel en direct bevredigend moet zijn, dan herken je de rijkdom van vertraging, wederkerigheid en belichaamde intimiteit niet eens meer als mogelijkheid. De gemiddelde pornosessie duurt geen uur van ontdekking, geen avond van aftasten en afstemmen, maar vaak nauwelijks vijf (!) tot tien minuten — doelgericht, lineair, gericht op ontlading. Dat is geen toevalligheid; het is de vorm die ons verlangen langzaam aanneemt. Dan voelt het glas als goud. Dan lijkt de automaat normaal.
Wat in pornografische scripts dus ontbreekt, is de tijd die echte opwinding vaak vraagt. Minimaal twintig minuten voor volledige opwinding, ruimte voor afstemming, aanraking, mentale betrokkenheid en veiligheid. De echte seksuele rijkdom is geen exclusief privilege, maar voor ieder mens bereikbaar — niet door techniek of prestatie, maar door investering, aandacht en de moed om aanwezig te blijven. Wat oefening vraagt. Wat tijd vraagt. Wat ongemak vraagt.
Uiteindelijk gaat het niet om wat porno toont, maar om wat wij durven voelen — en hoe lang we genoegen nemen met een ijzerdraadje met nepglas uit een automaat, terwijl een diamant van levende, wederkerige intimiteit binnen handbereik ligt. Durven wij nog ergens in te investeren? Durven we te ontdekken, te voelen en werkelijk aanwezig te zijn — of nemen we genoegen met een stukje nepglas uit een automaat, terwijl de diamant van echte intimiteit onaangeroerd blijft?
Verwijzing – Dat seksualiteit een vaste plek krijgt in een landelijke krant stemt me hoopvol. Het is een gesprek dat vraagt om meerdere stemmen, en vanuit mijn eigen ervaring en kennis draag ik daar graag aan bij — soms met instemming, soms met verdieping. Deze column is geschreven als reflectie op: Tobia Palm: ‘Pornofestival wil mensen laten nadenken over wat ze normaal en geil vinden’, op 16 februari 2026
Lees verder: porno is verkrachting van de seksualiteit
