Leren voelen wat van jou is zelf is

Veel mensen herkennen zichzelf in patronen van dienen, harmonie zoeken en altijd bezig zijn voor anderen. Ze doen dit niet omdat ze dat per se willen, maar omdat het ooit een noodzakelijke strategie was om te overleven. Het is geen tekort, maar een aangeleerde manier om veilig te blijven in een gezin waar eigen behoeften en emoties niet altijd Veel mensen groeien op met een vanzelfsprekend gevoel van verantwoordelijkheid voor anderen. Ze dienen, zoeken harmonie en zijn voortdurend bezig om de wereld om hen heen “veilig” of voorspelbaar te houden. Op het eerste gezicht lijkt dit een gave, een vorm van zorgzaamheid. Maar vaak gaat het dieper: dit zijn strategieën die ooit nodig waren om te overleven.

Het herkennen van dit patroon is de eerste stap naar verandering. Bewustwording alleen al is beweging, het begin van een innerlijke verschuiving. Het gaat niet om fout of goed gedrag, maar om te begrijpen waarom je op een bepaalde manier reageert, en wat dat vertelt over je verleden.

Dienen als overlevingsstrategie
Dienen, harmonie zoeken en bezig zijn voor anderen zijn niet je authentieke kern; het zijn aangeleerde manieren om veiligheid te creëren. Ze waren functioneel in je gezin van herkomst:
– Als ik goed ben voor de ander, word ik niet verlaten.
– Als ik harmonie bewaar, is er thuis geen conflict.
– Als ik zorg, ben ik van waarde.

Deze patronen hielpen je ooit te overleven, maar nu kunnen ze je vermogen om je eigen behoeften te voelen blokkeren. Ze hebben een doel gediend, maar ze zijn niet wie jij werkelijk bent.

Goede redenen om niet te voelen

Het is belangrijk te beseffen dat je deze overlevingsmechanismen niet zomaar “had kunnen vermijden”. Er waren hele goede redenen om je gevoel uit te schakelen, je eigen wil weg te stoppen en de behoeften van anderen voorop te zetten. In je jonge kinderjaren was dit vaak letterlijk een kwestie van overleven: emoties tonen kon leiden tot afwijzing, straf, of het verlies van nabijheid en veiligheid.

Deze mechanismen zijn dus niet zomaar een gewoonte; ze zijn cruciaal geweest. Ze hebben je beschermd, je plek veiliggesteld en je in staat gesteld om te functioneren in een omgeving die soms veeleisend of onvoorspelbaar was. Je kunt dus niet van de een op de andere dag besluiten dat je ze niet meer zult gebruiken. Eerst is nodig dat je ontdekt en erkent waarom ze zo belangrijk waren geweest.

Het uitschakelen van gevoel

Veel mensen herkennen het: zelfs in situaties die confronterend zouden kunnen zijn, voelen ze weinig. Dat is het mechanisme dat je vroeger beschermde. Het hield je veilig in een omgeving waarin je emoties niet welkom waren of te veel waren voor een ouder. Door je gevoel uit te schakelen, kon je functioneren, de harmonie bewaren en spanningen vermijden. Het is begrijpelijk dat dit systeem vandaag de dag nog steeds actief is.

Het probleem is niet dat je gevoel afwezig is, maar dat het ooit onveilig werd om te voelen. Het verbod op voelen, niet het voelen zelf, is wat moet worden doorbroken.

Herontdekken van je eigen wil
Je eigen wil ligt niet verloren; hij is verborgen onder lagen van aanpassing en overlevingsgedrag. Het herkennen van deze wil begint bij kleine signalen: irritatie, vermoeidheid, subtiele verlangens, lichamelijke signalen of momenten waarop je iets eigenlijk niet wilt doen.

Het is een proces van voorzichtig leren luisteren naar jezelf:
– Wil ik dit eigenlijk wel?
– Wat gebeurt er als ik even wacht voordat ik ja zeg?
– Wat zou ik doen als niemand iets van mij verwachtte?

Stap voor stap verschuift je binnenwereld van aanpassen aan de ander naar in contact komen met jezelf. Je leert voelen wat goed is voor jou, zonder de harmonie direct te verstoren.

Van overleven naar innerlijke vrijheid

Het leren voelen van je eigen behoeften vraagt geduld en mildheid. Het is niet een kwestie van plotseling alles anders doen, maar van het langzaam openen van een ruimte waar jouw stem gehoord wordt. Door te ontdekken waarom je ooit moest dienen, waarom het veiliger leek om je aan te passen, en wie in je jeugd op jouw zorg vertrouwde, begin je jouw eigen wil te onderscheiden van het oude overlevingsmechanisme.

Op deze manier groeit een nieuwe vorm van vrijheid: niet het afwijzen van de ander, maar het erkennen van jezelf. Niet door alles perfect te doen of altijd te geven, maar door je eigen gevoel serieus te nemen. En juist daar, in dat herontdekte contact met jezelf, ligt de sleutel tot balans, evenwicht en echte verbinding met de wereld om je heen.