Mens in volheid. Hoogbegaafd in balans

De inhoudsopgave

VOORWOORD

In 1995 hoorde ik dat ik hoogbegaafd ben, en mijn eerste gedachte was dat de test niet deugde. Het kwam onverwachts. Ik had een test gemaakt als onderdeel van een selectie voor een pilotproject, zonder iets daarbij te denken. Wat uit de test kwam, paste op geen enkele manier bij het beeld dat ik van mezelf had. Veel had ik me kunnen voorstellen over mezelf, maar dit niet. Ik hoorde het, zoals dat heet, in Keulen donderen. In plaats van het te omarmen, deed ik wat ik later bij talloze cliënten zou terugzien: ik ging op zoek naar de fout. Een half jaar lang verdiepte ik me in hoogbegaafdheid, niet om mezelf erin te herkennen, maar om aan te tonen dat de uitslag niet klopte, dat het een vergissing moest zijn. Dat ik niet hoogbegaafd was.
Pas toen ik de conclusie niet meer onderuit kreeg, begon er iets te kantelen. Het was een moeizame verschuiving van een oud, ingesleten idee over mezelf naar een nieuw, ongemakkelijk besef. Ik was niet dom.
Dat klinkt als goed nieuws, maar wie jarenlang van zichzelf heeft gedacht dat hij tekortschoot, ontdekt met zo’n uitslag niet alleen wie hij is, maar ook hoeveel jaren hij zichzelf verkeerd heeft begrepen. De erkenning en het verlies kwamen tegelijk binnen.

Mijn eerste leermeester was Rob Brunia (1947–2005). Hij begeleidde onze dochter, maandelijks en met grote toewijding: hij deed bordspellen met haar, at met ons mee en beantwoordde ondertussen al mijn vragen. Toen hij ziek werd, nam Wendy Lammers van Toorenburg het stokje van hem over. Zij is de oprichter van HIQ, Expertisecentrum Hoogbegaafdheid, en auteur van Hoogbegaafd, nou én? (2005) en Ben ik in beeld? (2015).

Daarna begon een zoektocht, die zich niet liet scheiden van mijn eigen ontwikkeling. In diezelfde tijd zat ik in een groep voor mensen met chronische pijn. Daar leerde ik iets wat de boeken me niet hadden kunnen geven: dat zelfonderzoek geen denkwerk is, maar een afdaling, en dat het lichaam meepraat. Rond 2000 raakte ik betrokken bij Choochem, een christelijke vereniging voor mensen met kenmerken van hoogbegaafdheid.

Ik heb me er tientallen jaren voor ingezet en ontmoette er mensen met verhalen die niet pasten in de gangbare beelden. Te gevoelig, te veel, te intens, te zoekend — en nergens een taal die dat omvatte.
In 2004 begon ik mijn eigen praktijk en tot mijn verrassing droeg een groot deel van mijn cliënten dezelfde kenmerken, vaak zonder het zelf te weten. Ze kwamen voor iets anders — vastgelopen, overspoeld, op zoek — en gaandeweg bleek telkens diezelfde intensiteit eronder te liggen. Ik merkte hoe nodig het was om snel en concreet te kunnen laten zien wat er aan de hand was. Niet als diagnose, maar als taal. Want wat geen naam heeft, kun je niet dragen.

Uit dat werk groeide langzaam een manier van kijken die de complexiteit hanteerbaar maakte: vier domeinen — hoogintelligent, hoogsensitief, hoogseksueel en hoogspiritueel — die samen de verschillende vormen van intensiteit beschrijven. Deze vier intensiteiten komen bij hoogbegaafde mensen vaak samen voor. Na elke nieuwe ontdekking schreef ik er een artikel over op mijn website, met de simpele gedachte dat iemand anders er misschien iets aan had. Het werden honderden artikelen. En juist door die hoeveelheid ontstond een nieuw probleem: niemand zag door de losse stukken nog het geheel. Of ik het niet eens wilde samenbrengen, werd me steeds vaker gevraagd.

Dit boek is het antwoord op die vraag. Het is geschreven voor wie zichzelf in deze bladzijden herkent, maar evengoed voor iemand die een hoogbegaafde begeleidt, liefheeft of probeert te begrijpen. Niet om een etiket uit te delen, maar om iets te geven wat veel hoogbegaafde mensen nooit hebben gekregen: een spiegel die klopt. Want uiteindelijk gaat het daarom — dat een mens leert begrijpen wie hij is, zijn gaven leert aanvaarden in plaats van wantrouwen, en zijn leven in overeenstemming durft te brengen met wat voor hem werkelijk telt. Dan kan hoogbegaafdheid veranderen van een bron van verwarring naar wat ze altijd al was: een kracht die richting geeft aan een bezield leven.