Wat vijfentwintig jaar zichtbaar maakt

Monoloog Groot Nieuws Radio op dinsdag 28 juli 2026

Er is een moment in de zomer waarop het stil wordt tussen twee mensen.

Twee weken in een huisje of een caravan. De kinderen zijn groot, de agenda is leeg, en dit is de tijd waar je jaren naar hebt uitgekeken.
Maar op de derde dag merk je dat je elkaar eigenlijk niets te zeggen hebt.

Bij stellen die vijfentwintig jaar samen zijn zie ik het het scherpst. Ze zijn niet ongelukkig. Ze zijn ook niet gelukkig. De onvrede is met de mantel der liefde bedekt. Ze leven naast elkaar en langs elkaar, en het gaat goed genoeg. En dan komt de vraag naar boven waar niemand hardop antwoord: Ik ben leeg gegeven! Ik ben leeg gehoopt! Is er nog liefde na al dat achterstallig onderhoud?

Twee mensen verschillen van elkaar, en juist daarom hebben ze elkaar iets te geven wat ze zichzelf niet kunnen geven: ze kunnen elkaar tevoorschijn roepen. Je wordt niet jezelf in je eentje. Er is iemand nodig die iets in je aanspreekt wat jij alleen niet bereikt.

Maar roepen vraagt twee dingen. Iemand die laat merken dat hij de ander nodig heeft, én iemand die wil horen. Dat is wat er in vijfentwintig jaar ontwikkeld had kunnen worden. Meestal worden we bekwaam in onze patronen van zelfbescherming. De teleurstellingen versterken deze patronen. De verschillen die het vuur onderhielden zijn gladgestreken om de vrede te bewaren.
Dat is stilte.

Wat er al die jaren wél gevoed is, is de dagelijkse laag. De logistiek. Wie brengt, wie haalt, wat eten we. Daar is een gezin op gebouwd, en het houdt een leven draaiende. Maar niemand heeft ooit verteld dat een relatie meer en andere lagen heeft dan die ene. Zo dooft een vuur dat niet gevoed wordt. Niet met een klap. Geruisloos.

En dan ben je vijftig. Er verandert dan iets in een mens. Het vermogen om te schikken, om het te doen met minder, om jezelf toe te spreken dat het goed genoeg is: dat vermogen slijt. Het voelt als achteruitgang, en het is het tegenovergestelde. Zolang je je kunt blijven aanpassen aan wat niet klopt, groei je niet. Je houdt vol. Soms tot het bittere einde.
Er moet eerst iets afbrokkelen voordat een mens boven zijn eigen aanpassing uit kan komen. Het is een systeem dat om herijking vraagt. En als die herijking niet bewust gebeurt, dwingt het leven haar af.

Verlies in het leven. En twee mensen gaan er zo verschillend mee om, dat het verlies zelf hen uit elkaar kan drijven: verlies van een baan, een kind, een droom. Van al die verliezen is verlies van gezondheid de sluipendste. 

Mijn eigen huwelijk is gestrand op vijfentwintig jaar. Veertien van die jaren was ik ziek. Chronisch, jarenlang op bed met ontstoken, pijnlijke gewrichten. Ik kon niets. Dat trekt een grote wissel op de dagdagelijkse dingen bij de ander. Dat kost voor beide heel veel. Voor de gezonde is dat veel geven, veel ballen in de lucht houden. Voor de (chronisch) zieke is dat overleven. Er is dan weinig ruimte om tevoorschijn geroepen te worden. En jarenlang overleven holt de relatie uit zonder dat iemand het merkt. Ziekte maakt een relatie ongelijkwaardig. Je roept dan vaak het verkeerde in elkaar naar boven.

Ik heb lang gedacht dat de ziekte ons uit elkaar heeft gehaald. De ziekte heeft het roepen onmogelijk gemaakt, dat is waar. Maar dat wij niet eens wisten dát dat het was wat wegviel — daar zit de wortel. En die heb ik aan den lijve ervaren.

Dus voor wie deze zomer in die stilte zit. Er is een weg die smaller is dan weggaan, en die meer vraagt. Bij mij begon hij niet bij mijn huwelijk. Een huisarts meldde mij aan bij een groep voor chronische pijn. Dat waren de eerste stapjes.

Eigenlijk begint hij bij het laten merken dat je de ander nodig hebt, op het moment dat je dat het minst wilt toegeven.

Ik weet niet of je hem gaat. Ik weet niet waar je staat in jouw relatie.
Ik weet wel dat die weg bestaat, en dat bijna niemand hem ooit heeft aangereikt gekregen en weinigen dit beseffen.
Liefde is een werkwoord, met vallen en opstaan. Alles van waarde kost immers inspanning!

Op dinekevankooten.nl/25 staat een gratis serie van tien artikelen: Het jubileum als spiegel. Of stuur me een DM met 25.