What you see is what you get!?
“What you see is what you get.”
Een bekende uitspraak. Ogenschijnlijk helder, eerlijk en direct.
Maar wat als we haar subtiel verdraaien naar: “What you see get you”?
Dan verschuift de betekenis.
Van wat ik laat zien naar wat jij ontvangt.
Van intentie naar effect.
En precies daar begint het Person-effect.
Het Person-effect: wie jij bent, werkt door
Het Person-effect verwijst naar de impact die iemand heeft op zijn of haar omgeving, vaak zonder dat diegene zich daar volledig van bewust is.
Niet alleen wat je zegt, maar wie je bent — je houding, energie, non-verbale signalen, overtuigingen — bepaalt hoe je wordt waargenomen.
Je komt altijd ergens binnen.
Met een stemming.
Met verwachtingen.
Met een geschiedenis die je meedraagt, ook al benoem je die niet.
De vraag is dus niet: “Wie bén ik?”
maar ook: “Wat roep ik op bij de ander?”
En die twee vallen lang niet altijd samen.
Ben jij jezelf… of ken je jezelf (nog) niet?
Veel mensen zeggen: “Ik ben gewoon mezelf.”
Maar dat roept een diepere vraag op: wát is dat Zelf?
– Is het je karakter?
– Je aangeleerde gedrag?
– Je beschermingsmechanismen?
– De versie van jezelf die ooit nodig was om te overleven?
Soms denken we dat we authentiek zijn, terwijl we vooral vertrouwd gedrag herhalen.
Gedrag dat ooit werkte.
Gedrag dat werd beloond.
Gedrag dat conflicten vermeed.
Jezelf zijn vraagt niet alleen moed, maar ook zelfkennis.
En zelfkennis ontstaat zelden vanzelf.
Ben je tevreden met hoe je overkomt?
Een confronterende, maar essentiële vraag: Als jij jezelf zou ontmoeten — wat zou je dan ervaren?
– Rust of spanning?
– Openheid of afstand?
– Oprechtheid of een masker?
– Veiligheid of alertheid?
Tevreden zijn over jezelf gaat niet alleen over zelfacceptatie, maar ook over verantwoordelijkheid.
Niet schuld. Geen oordeel.
Wel bewustzijn.
Want onbewust gedrag kan alsnog effect hebben.
Ook als je bedoelingen goed zijn.
Aanpassen: kracht of verlies?
Aanpassen wordt vaak negatief gezien, alsof het per definitie onecht is.
Maar aanpassen is menselijk. Sociaal. Soms zelfs liefdevol.
De vraag is niet óf je je aanpast, maar waarom en hoe ver.
– Pas je je aan om verbinding mogelijk te maken?
– Of om afwijzing te vermijden?
– Blijf je trouw aan je waarden?
– Of raak je jezelf kwijt in verwachtingen?
Gezonde flexibiliteit is iets anders dan zelfverloochening.
“What you see get you”: de spiegel
Wat de ander ziet, zegt iets over jou.
Maar ook iets over hén.
Iedere ontmoeting is een spiegeling van twee werelden.
Wat jij uitzendt, wordt gefilterd door de ervaring, overtuigingen en gevoeligheden van de ander.
Toch kun je jezelf deze vragen stellen:
– Wat wil ik laten zien?
– Wat laat ik nu daadwerkelijk zien?
– En wat wil ik dat de ander ontvangt?
Bewustzijn verandert het effect.
EN JIJ DAN?
Een uitnodiging: Sta eens stil bij jezelf.
Niet om jezelf te verbeteren.
Maar om jezelf te ontmoeten.
Want pas als je jezelf kent, kun je kiezen:
– wanneer je je aanpast,
– wanneer je jezelf toont,
– en wanneer je ruimte inneemt.
En misschien geldt dan uiteindelijk:
What you see…
is closer to who I truly am.
Schijnheilig, hypocriet of huichelachtig: heb jij er ook zo’n hekel aan?
Heb jij er ook zo’n hekel aan?
Schijnheiligheid. Hypocrisie. Huichelarij.
Alleen de woorden roepen bij veel mensen al weerstand op. Irritatie. Soms zelfs woede.
We zeggen snel: “Daar kan ik écht niet tegen.”
Maar wat is dat precies?
Waarom raakt het ons zo diep wanneer iemand zich anders voordoet dan hij of zij is?
Wanneer gedrag wringt
Kun je er slecht tegen wanneer mensen zich schijnheilig voordoen?
Wanneer ze mooie woorden gebruiken, maar anders handelen?
Wanneer ze moreel verheven spreken, maar ondertussen iets heel anders laten zien?
Vaak voelen we het meteen.
Iets klopt niet.
Er is een disbalans tussen wat iemand zegt en wat iemand is of doet.
En die spanning voelen we feilloos aan.
Wat is hypocrisie eigenlijk?
Een hypocriet is iemand die zich op een bepaalde manier voordoet met het oog op ‘aanzien’ of het ‘verwarren’ van medemensen.
Het gaat niet om een vergissing.
Niet om onhandigheid.
Maar om bewust gedrag.
Aan de hand van gedrag komen we tot een duidelijke definitie.
Iemand die schijnheilig, hypocriet of huichelachtig is:
– is achterbaks
– is onecht en doet alsof
– doet zich anders voor dan hij of zij is
– doet zich mooier voor dan hij of zij is
– beweert dingen die niet waar zijn (en weet dat ook)
– veinst vriendelijkheid, terwijl er iets anders achter zit
– heeft twee gezichten
– doet zich vromer voor dan hij of zij is (schijnvroom)
Het sleutelwoord hier is: voordoen.
Waarom roept het zoveel afkeer op?
Schijnheiligheid raakt aan iets fundamenteels: vertrouwen.
Wanneer iemand zich anders presenteert dan hij werkelijk is, ontstaat er verwarring:
– Wat is echt?
– Wat is gespeeld?
– Waar sta jij eigenlijk?
We voelen ons misleid.
En misleiding ondermijnt veiligheid.
Daarom roept hypocrisie vaak zo’n sterke emotionele reactie op. Niet omdat het “lelijk” gedrag is, maar omdat het relationeel destructief is.
Maar… hoe zit het met jou?
Hier wordt het ongemakkelijk.
Want voordat we onszelf boven de ander plaatsen, is er een vraag die niet te vermijden is: Hoe doe jij dat eigenlijk zelf?
– Heb jij nooit iets gezegd wat sociaal wenselijk was?
– Nooit een mening ingeslikt om aardig gevonden te worden?
– Nooit begrip getoond dat je diep vanbinnen niet voelde?
Er zit een dunne lijn tussen aanpassen en huichelen.
Tussen rekening houden met de ander en jezelf verloochenen.
Tussen diplomatie en onechtheid.
Het verschil zit niet altijd in het gedrag, maar in de intentie.
De spiegel van afkeer
Wat we het sterkst verafschuwen in de ander, is vaak datgene wat we bij onszelf liever niet willen zien.
Niet omdat we net zo “erg” zijn,
maar omdat het ons confronteert met onze eigen spanning tussen:
– wie we zijn
– en wie we denken te moeten zijn
Misschien raakt schijnheiligheid ons zo, omdat we allemaal weten hoe verleidelijk het soms is om een masker op te zetten.
Eerlijkheid is geen perfectie
Authentiek zijn betekent niet dat je altijd alles zegt wat je denkt.
Of dat je nooit rekening houdt met de ander.
Het betekent wel:
– dat je innerlijke wereld niet structureel botst met je uiterlijke gedrag
– dat je verantwoordelijkheid neemt voor wie je bent
– dat je bereid bent jezelf onder ogen te komen
En dát is iets anders dan huichelen.
Tot slot
Schijnheiligheid is geen kleine tekortkoming.
Het is een breuk tussen binnen en buiten.
Wie daar allergisch voor is, verlangt vaak diep vanbinnen naar iets heel eenvoudigs: echtheid.
Bij de ander.
Maar ook — misschien wel vooral — bij zichzelf.
