Waar hij tot rust komt, begint voor haar het werk

Hij vraagt om meer intimiteit. Zij hoort dat, en er zakt iets in haar dat hij niet ziet, want het lijkt op het meest redelijke verzoek dat er bestaat. Hij vraagt om dichtbij te komen. Hij vraagt niet om een prestatie, hij vraagt niet om nog een taak, hij vraagt alleen om haar. En precies daar zit de scheiding: ze gebruiken één woord voor twee dingen die elkaars tegendeel zijn.

Voor hem is intimiteit meestal de plek waar het ophoudt. De ene ruimte waar niets bewezen hoeft te worden, waar hij niet functioneert maar bestaat, waar het pantser af mag. Hij komt er om te landen. Voor haar is intimiteit een beweging die ze zelf moet maken: opengaan, zich laten raken, zich beschikbaar stellen aan wat er dan komt. Hij komt om te ontladen; zij wordt gevraagd te openen. Hij vraagt om het einde van de inspanning, zij hoort het begin ervan, en allebei denken ze dat ze het over hetzelfde hebben.

Waarom komt zijn onbegrip echt over. Hij begrijpt werkelijk niet waar ze het over heeft.

Waar ze leeg van is
De vermoeidheid waar zij op doelt komt zelden van wat ze heeft gedaan. Taken zijn afzichtelijk zichtbaar en daardoor bespreekbaar; ze zijn ook te verdelen. Wat haar leeg maakt is iets anders: het ononderbroken in gedachten houden van andermans binnenkant. Hoe haar dochter de deur uitging vanmorgen. Of haar zoon iets verzwijgt. Of haar moeder zich vergeten voelt. In welke stemming hij binnenkwam, en wat dat gaat betekenen voor vanavond. Of die collega het persoonlijk heeft opgevat.

Dat is een continu draaiend proces waar geen product uit komt. Aan het eind van de dag is er niets te laten zien, geen boodschappenlijst die is afgestreept, en dus is er ook niets om je moeheid mee te rechtvaardigen — voor hem niet en voor haarzelf evenmin. Ze weet vaak niet eens waar het van komt. Ze weet alleen dat er iets op is.

En het is het enige werk dat niet uit te besteden valt. Zodra ze het overdraagt moet ze bewaken of het gebeurt, en dat bewaken is precies de handeling die haar uitputte. Dat verklaart waarom “zeg maar wat ik moet doen” haar niets oplevert en haar soms zelfs kwader maakt dan niets doen: het legt de last terug waar hij lag, met een strik erom.

Er is nog een onderscheid dat alles verandert en dat vrijwel nooit wordt gemaakt. Geven put niet uit; geven op afroep put uit. Wat ze uit eigen beweging geeft — omdat het bij haar opkwam, omdat ze het wilde — komt terug met rente. Wat ze geeft omdat er iets nodig was, omdat er iemand keek, omdat het anders scheef zou lopen, kost. Dezelfde handeling, dezelfde uren, tegengesteld effect. Een vrouw die zichzelf beschrijft als leeggegeven, heeft meestal niet te veel gegeven. Ze heeft jarenlang uitsluitend responsief gegeven, en er is geen enkele gift bij geweest die uit haarzelf begon.

Waarom aanpassen juist overgave onmogelijk maakt
Overgave vraagt één ding: dat je ophoudt de ander in de gaten te houden. Zolang er in mij iets meekijkt — hoe kijkt hij, gaat het goed, moet ik iets doen, is hij tevreden — ben ik er niet. Dat meekijken is niet met een besluit uit te zetten; het is een toestand van het zenuwstelsel. Een lichaam dat scant kan niet tegelijk opengaan, want openen betekent dat de bewaking eraf gaat, en de bewaking gaat er alleen af wanneer er niets meer te bewaken valt.

Jarenlang pleasen is niets anders dan die bewaking permanent aan laten staan. De spier die intimiteit van haar vraagt te ontspannen, is de spier die al twintig jaar is aangespannen. Het is geen kwestie van willen. Ze kan het niet met goede wil oproepen, net zomin als iemand kan inslapen door zich voor te nemen te slapen.

Hier zit ook waarom uitgerekend hij de moeilijkste is om zich aan over te geven. Bij een vreemde staat er niets op het spel; bij hem hangt alles aan de uitkomst. Hij is degene op wie ze het meest heeft leren letten, en degene wiens teleurstelling ze het beste kan voorspellen. Dat maakt hem tot het slechtst denkbare adres voor de enige handeling die vraagt dat ze even niet let.

De lus waarin ze allebei vastzitten
Omdat ze pleast, zegt ze ja. Omdat ze ja zegt, heeft hij geen enkel bewijs dat er iets mis is. Hij voelt wel dát er iets mis is — er wordt meegedaan zonder dat er iemand komt — maar het enige waaraan hij het kan afmeten is hoeveelheid, en dus vraagt hij om meer. Meer van precies het ding dat vals wordt gegeven.

Van haar kant loopt het even onvermijdelijk. Elk ja dat ze geeft terwijl er niets in haar staat, maakt de afstand groter, en de afstand maakt hem onruster, en zijn onrust maakt haar nog voorzichtiger, want zijn stemming is iets wat ze moet dragen. Er is niemand die iets fout doet. Er is een lus die zichzelf voedt, en hij versnelt naarmate beiden hun best doen.

Wat er aan zijn kant werkelijk staat
Zijn vraag wordt vaak weggezet als een seksuele eis met een mooi woord ervoor. Dat is te makkelijk, en het is meestal onjuist.
De meeste mannen hebben één deur naar contact dat nergens over gaat. Er wordt niet naar hen gekeken zoals naar haar wordt gekeken, ze worden niet aangeraakt zoals zij wordt aangeraakt, ze hebben zelden een vriendin die vraagt hoe het werkelijk gaat, en de vriendschappen die ze hebben lopen via activiteit. In zijn hele leven is er één plek waar hij niet nuttig hoeft te zijn, en die plek is zij. Wat er dan als aandringen naar buiten komt is geen hebzucht; het is een uiterst smalle bandbreedte. Alles wat hij aan verlangen naar nabijheid heeft, moet door één opening.

En dat maakt de weigering voor hem zo groot. Zij ervaart een nee als een grens rond haar lichaam. Hij ervaart hem als het sluiten van de enige toegang die er was — niet tot seks, maar tot het gevoel dat er iemand is voor wie hij meer is dan een functie. Dat is de reden dat hij zijn eigen aandringen niet kan stoppen terwijl hij ziet dat het niet werkt.

Wat een verschil maakt en wat niet
Meehelpen in huis verandert weinig zolang het meehelpen is. Zolang zij weet waar de zwemtas ligt en hij het vraagt, is de last niet verplaatst maar verdubbeld. Wat wél werkt is dat hij een gebied volledig overneemt, inclusief het denken erover, inclusief het onthouden, inclusief het gevolg als het misgaat. Dat is de enige vorm van dragen die haar ontlast, en de maat ervoor is simpel: het telt pas als zij het kan vergeten.

Aan haar kant staat iets dat moeilijker is, want het botst met alles wat ze goed kan. Ze zal moeten leren iets te geven wat uit haarzelf begint en niemand heeft gevraagd, en moeten leren te laten liggen wat wel wordt gevraagd. Dat voelt in het begin als egoïsme en het is de enige weg terug naar een lichaam dat weer iets uitzendt.

En er is iets wat alleen hij kan doen, en het is voor hem het zwaarste van allemaal: verlangen zonder te innen. Zolang hij haar ja nodig heeft als bewijs dat hij gewild wordt, is elke toenadering een vraag, en voelt zij bij elke aanraking het gewicht van wat er van haar antwoord afhangt. Pas wanneer zijn eigenwaarde niet meer aan haar lichaam hangt, kan hij haar naderen zonder dat er iets moet worden opgehaald — en pas dan wordt aanraking weer iets waar ze niet op hoeft te antwoorden.

Wat er dan gebeurt, is niet dat het verlangen terugkomt omdat de omstandigheden zijn verbeterd. Het is dat er weer ruimte ontstaat waarin het zou kúnnen opkomen. Of het opkomt, weet niemand van tevoren.

Zonder te wachten tot hij het snapt
Het meest oncomfortabele aan deze situatie is dat zij niet kan wachten tot hij begrijpt waar ze het over heeft. Zijn begrip is geen voorwaarde voor haar herstel, en het komt vaak pas nadat ze is opgehouden — omdat hij tot dat moment geen enkele aanwijzing had dat er iets werd volgehouden.

Dat ophouden is een risico. Een man die om intimiteit vroeg en een vrouw terugkrijgt die minder aanpast, minder aanvult, minder voorziet, kan dat ervaren als verlies, en niet iedereen komt over dat verlies heen. Wat hij vroeg en wat hij vervolgens krijgt, hoeven niet dezelfde vrouw te zijn. Maar zij was er in de eerste versie ook niet; er werd alleen niets gemist, omdat alles nog werd geleverd.

Lees ook:
* voordat-het-verschil-een-rangorde-wordt
* wanneer-kennen-het-kijken-vervangt
* het-willen-dat-nooit-eigendom-werd
* waar-hij-tot-rust-komt-begint-voor-haar-het-werk
* het-laatste-woord-dat-nog-aankomt
* de-behoefte-die-zichzelf-bewaakt